Niepłodność – słowniczek

dodany: autor: Agata Cygan-Kukla Komentarze 1
dreamstime_9525784

Kiedy pojawiają się problemy z zajściem w ciążę, zaczynamy szukać przyczyn we wszystkich możliwych źródłach. Niestety, terminy medyczne związane z tą kwestią często utrudniają zrozumienie informacji. Poniżej zestawienie ważnych pojęć, które mogą okazać się przydatne podczas walki z niepłodnością.

Analogi GnRH

Inaczej agoniści GnRH. Nazwą tą określamy grupę leków, którą stosuje się w leczeniu kobiet z endometriozą (rozrost błony śluzowej macicy poza błonę macicy). W rzeczywistości są to swego rodzaju mutacje hormonu, który występuje w organizmie naturalnie jako hormon uwalniający gonadotropinę (pomaga  on stymulować  cykl menstruacyjny). Leki te występują pod różnymi postaciami (np. trzymiesięczne zastrzyki, miesięczne zastrzyki, codzienne zastrzyki itp.)  Oddziałują na przysadkę, blokując wydzielanie gonadotropin (FSH i LH), a stosowane są w stymulacji mnogiej owulacji. Dzięki zahamowaniu produkcji gonadotropin, pozwalają one przejąć kontrolę nad wzrostem i rozwojem pęcherzyków w jajnikach.

Asthenozoospermia

Obniżona ruchliwość plemników w ejakulacie (porcja spermy wyrzucana podczas wytrysku). Zgodnie z obecnie obowiązującymi wartościami referencyjnymi WHO za wartość prawidłową przyjmuje się ≥ 32% plemników wykazujących ruch postępowy.

Azoospermia

Zupełny brak plemników w nasieniu, stwierdzony w badaniu osadu po odwirowaniu nasienia; diagnoza stawiana jest po wykonaniu dwóch badań potwierdzających przypuszczenie.

Blastocysta

Stadium rozwoju zarodka, podczas którego zagnieżdża się on w śluzówce macicy. W fazie tej zarodek składa się z warstwy komórek trofoblastu (warstwa komórek zewnętrznych błony płodowej) i embrioblastu (węzła zarodkowego, będącego zaczątkiem ciała zarodka).

Blastomery

Komórki zarodka, powstałe wskutek podziałów zygoty w czasie bruzdkowania (segmentacja, pierwszy etap rozwoju zarodkowego). Początkowo zygota dzieli się na dwa blastomery, potem komórki te dzielą się na cztery, które z kolei dzielą się poprzecznie do poprzednich podziałów na 8 komórek (następnie na 16, 32 itd.)

Chlamydie

Rodzaj bakterii wewnątrzkomórkowych, pasożytniczych, ziarnistych lub pałeczkowatych, które wywołują np. zapalenia spojówek, jaglicę, zapalenia płuc u niemowląt, choroby układu moczowo-płciowego, poronienia i stany zapalne narządów płciowych. Do zakażenia chlamydiami dochodzi podczas kontaktów płciowych, także przez kontakt z wydzielinami osób zakażonych, a u niemowląt – często w czasie porodu.

Cytrynian clomifenu

Lek hamujący działanie estrogenów (grupa hormonów płciowych, zwanych hormonami żeńskimi, które wpływają na wiele cech, szczególnie kobiecego organizmu) w indukcji owulacji (stymulacji jajeczkowania).

Diagnostyka przedimplantacyjna (PGD)

To metoda, która pozwala na genetyczną analizę komórek jajowych przed lub po zapłodnieniu, a także na analizę zarodków przed ich umieszczeniem w macicy kobiety. Pozwala to na wykrycie ewentualnych wad genetycznych zarodka. Dojajowodowe przeniesienie gamet Rodzaj sztucznego zapłodnienia, które stosowane jest u kobiet z niepłodnością idiopatyczną oraz w przypadku obniżonej nieznacznie płodności partnera. Pobrana komórka jajowa zostaje zmieszana z plemnikami, następnie gametę wprowadza się do jajowodu przy pomocy długiej, cienkiej sondy w trakcie laparoskopii.

Elektrokauteryzacja

Polega na wykonaniu niewielkich otworów w jajniku za pomocą igły elektrycznej (podczas laparoskopii), co pobudza jajeczkowanie. Metoda bywa stosowana w zespole policystycznych jajników (najczęstsze zaburzenie hormonalne u kobiet będących w wieku rozrodczym, a także najczęstsza przyczyna niepłodności).

Endometrioza

Sytuacja, kiedy endometrium (śluzówka macicy, która w trakcie cyklu miesięcznego narasta, a potem złuszcza się w trakcie miesiączki; to tutaj zagnieżdża się zarodek na początku ciąży) narasta poza obrębem macicy, zazwyczaj na jajnikach (także na jajowodach, jelitach, otrzewnej). Skutkiem tego są dolegliwości bólowe, zrosty w jamie brzusznej, torbiele jajników, a także niepłodność (wskutek zaburzenia procesów immunologicznych, koniecznych do zapłodnienia).

Endoskopia

Nazwa ogólna, służąca na określenie zabiegów medycznych, które polegają na oglądaniu wnętrza organizmu przy wykorzystaniu urządzeń optycznych i światłowodów (poprzez ich doprowadzenie do wnętrza przewodu pokarmowego, oddechowego oraz do jam ciała).

Estradiol

Podstawowy, naturalny estrogen, produkowany w głównej mierze przez jajniki, który odpowiedzialny jest za rozwój żeńskich narządów rozrodczych, wzrost i dojrzewanie pęcherzyków, wzrost endometrium czy rozrzedzenie śluzu szyjkowego; ma także wpływ na zachowania seksualne.

Fenotyp

Zespół cech organizmu (budowa, wygląd, właściwości fizjologiczne, zachowanie się, cykl życiowy, wpływ środowiska na organizm itp.)

Gamety

Komórki rozrodcze, czyli służące do rozmnażania płciowego (w przypadku kobiet – komórki jajowe, w przypadku mężczyzn – plemniki).

Gonadotropiny

Hormony wydzielane przez przysadkę mózgową, które odpowiadają za prawidłową czynność gruczołów płciowych tak u kobiet, jak i u mężczyzn, kierują wzrostem oraz pękaniem pęcherzyków jajnikowych, a wykorzystywane są do stymulacji owulacji. Do grupy tej zaliczamy folitropinę oraz lutropinę.

Histerosalpingografia (HSG)

Badanie podstawowe w leczeniu niedrożności jajowodów. Polega na sprawdzaniu kształtu jamy macicy oraz drożności jajowodów przy pomocy promieni rentgenowskich. Jest to możliwe dzięki wprowadzeniu do dróg rodnych środka cieniującego (tzw. kontrastu), który pochłaniając promieniowanie, pozwala na wykonanie zdjęć rentgenowskich.

Histeroskopia

Metoda pozwalająca na rozpoznanie, wykluczenie, a także skorygowanie ewentualnych zaburzeń w jamie macicy, poprzez obejrzenie wnętrza jamy macicy przy pomocy cienkiego endoskopu, wprowadzanego przez pochwę i kanał szyjki macicy.

Idiopatyczna niepłodność

Niepłodność niewyjaśnionego pochodzenia. Mówimy o niej, kiedy badania nie wykazują żadnych wyraźnych nieprawidłowości i zaburzeń, mogących być przyczyną problemów z zajściem w ciążę.

Inseminacja domaciczna

Technika medycznie wspomaganego rozrodu, polegająca na podaniu specjalnie przygotowanego nasienia do jamy macicy. Metodę stosuje się głównie u kobiet z niepłodnością związaną z brakiem owulacji, w przypadku niepłodności idiopatycznej, a także w niektórych przypadkach niepłodności immunologicznej.

Kriokonserwacja

Zamrażanie komórek, tkanek i zarodków. Stosowana jest wtedy, kiedy zostanie pozyskana większa liczba zarodków niż konieczna do inseminacji, wymagane  jest odroczenie transferu itp.

Laparoskopia

Zabieg chirurgiczny, który pozwala na zbadanie narządów jamy brzusznej, narządu rodnego czy drożności jajowodów przy pomocy specjalnej tuby zaopatrzonej w system optyczny. Pozwala na stwierdzenie powstałych tam nieprawidłowości i ewentualne ich skorygowanie.

Metody wspomaganego rozrodu

Z ang. ART, czyli Assisted Reproductive Technics. To zabiegi polegające na pobraniu komórek jajowych z jajnika, ich połączeniu z plemnikami poza organizmem kobiety, a następnie wprowadzeniu zarodka do macicy. Podstawowe metody wspomaganego rozrodu to m. in. : zapłodnienie in vitro, dojajowodowe przeniesienie gamet, dojajowodowe przeniesienie zygoty, mikromanipulacja ICSI, mikromanipulacja z użyciem plemników uzyskanych podczas biopsji najądrza lub jądra.

Mikroiniekcja plemnika do komórki jajowej

Z ang. ICSI, czyli Intra-Cytoplasmic Sperm Injection –  zabieg stosowany m.in.  w przypadku wystąpienia nieprawidłowości nasienia, niepowodzenia zapłodnienia w klasycznym zabiegu in vitro oraz w ejakulacji wstecznej. Polega na wprowadzeniu plemnika do komórki jajowej za pomocą mikromanipulacji, czyli bezpośredniego wstrzyknięcia wybranego plemnika do komórki jajowej przy pomocy mikromanipulatorów (przyrządy umożliwiające manipulowanie przedmiotem pozostającym w polu widzenia mikroskopu).

Mukowiscydoza

Nieuleczalna, wrodzona choroba genetyczna, powodująca wytwarzanie gęstego, lepkiego śluzu, który zatyka drogi oddechowe, wywołując tym samym uciążliwe infekcje. Choroba dotyka  także narządów układu pokarmowego – trzustki i wątroby, wpływa na zaburzenie trawienia i wchłaniania, pracy gruczołów potowych. Wzrastający zator oskrzeli może prowadzić do niewydolności oddechowej. Schorzenie w zdecydowanej większości przypadków powoduje niepłodność u mężczyzn.

Oligoasthenoteratozoospermia

Mała liczba oraz słaba ruchliwość plemników, połączona z ich nieprawidłową budową.

Owulacja (jajeczkowanie)

Pęknięcie pęcherzyka Graffa, w wyniku którego następuje uwolnienie komórki jajowej do jajowodu, co u kobiet ma miejsce mniej więcej co 28 dni.

Progesteron

Hormon żeński, zwany także luteiną, produkowany głównie przez ciałko żółte jajnika. Odpowiedzialny jest między innymi za możliwość zajścia w ciążę oraz za jej utrzymanie. Zaburzone wywarzanie progesteronu może być przyczyną niepłodności.

Prolaktyna

Hormon produkowany przez przedni płat przysadki mózgowej, bierze udział w wielu ważnych procesach, zachodzących w organizmie ludzkim (z których najbardziej istotne to stymulacja oraz utrzymanie procesu produkcji mleka przez gruczoły piersiowe u kobiet). Wszelkie nieprawidłowości związane z prawidłowym poziomem prolaktyny mogą prowadzić do poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu, w tym do bezpłodności.

Protokoły stymulacji owulacji

Różne schematy podawania leków do stymulacji owulacji (jej celem jest spowodowanie dojrzewania komórek jajowych i wywołanie owulacji u kobiet z zaburzeniami tego procesu).

Spermatogeneza

Powstawanie  oraz dojrzewanie plemników w jądrach. Polega na tworzeniu dojrzałych gamet męskich z macierzystych komórek płciowych (tzw. spermatogonia). Pełny cykl spermatogenezy u człowieka trwa około 72-74 dni.

Teratozoospermia

Zgodnie z najnowszymi rekomendacjami WHO odsetek plemników o prawidłowej budowie powinien wynosić 4%. Teratozoospermia to zbyt niski odsetek plemników o prawidłowej budowie (morfologii) w ejakulacie.

Transfer zarodka (ET)

Przeniesienie zarodka do jamy macicy, stosowane w przypadku metod wspomaganego rozrodu.

Wnętrostwo

Wada wrodzona, która polega na tym, że jądro po jednej lub obu stronach nie zstępuje do moszny w okresie płodowym lub noworodkowym. Jednoznaczne przyczyny wnętrostwa są trudne do określenia, wpływ na tego rodzaju nieprawidłowość mogą mieć zaburzenia hormonalne występujące w czasie życia płodowego, wadliwa budowa kanału pachwinowego, przepuklina pachwinowa czy zbyt krótki powrózek nasienny, na którym jest zawieszone jądro.

Wodniak jajowodu

Rodzaj zablokowanych jajowodów, który występuje w przypadku, kiedy zablokowane jajowody napełniają się płynem, w celu rozszerzenia średnicy. Ponieważ płyn blokuje komórki jajowe i plemniki, uniemożliwia to zapłodnienie.

Zapłodnienie pozaustrojowe i przeniesienie zarodka do macicy (IVF-ET)

Metoda zapłodnienia, która polega na sztucznym połączeniu plemnika i komórki jajowej poza ustrojem  kobiety. Pobrane plemniki i komórki jajowe zostają ze sobą zespolone w warunkach laboratoryjnych, a następnie zarodek umieszczany jest w macicy kobiety, gdzie będzie się rozwijał w warunkach naturalnych.

Zespół hiperstymulacji jajników

OHSS – z ang. ovarian hyperstimulation syndrome, czyli rzadkie schorzenie, które może pojawić się u kobiet leczących się z powodu niepłodności (jest powikłaniem leczenia). Jest on efektem stymulacji owulacji, a dokładniej nadmiernej reakcji organizmu na stosowane podczas stymulacji leki.  Cechą charakterystyczną OHSS jest powiększenie jajników, torbiele, przesunięcie płynu do przestrzeni zewnątrznaczyniowej, możliwe są także zaburzenia pracy wątroby i nerek.

Zespół policystycznych jajników

PCOS – z ang. polycystic ovary syndrome, zwany także zespołem wielotorbielowatych jajników czy zespołem Steina-Leventhala. To jedna z najczęstszych przyczyn zaburzonej owulacji. Schorzeniu towarzyszą nieregularne miesiączki, cykle bezowulacyjne, przetłuszczająca się cera, nadmierne owłosienie, nieuzasadnione przybieranie na wadze. Dotyczy kobiet w wieku rozrodczym, stanowi częstą przyczynę niepłodności.

Zygota

Komórka powstała w wyniku zapłodnienia komórki jajowej plemnikiem, daje ona początek organizmowi potomnemu.

Twoja ocena: 12345
Loading...Loading...

Pozostałe artykuły w kategorii: Niepłodność

zobacz wszystkie artykuły w tej kategorii

Serwis Staraniowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pomóż nam rozwinąć portal Wyraź opinię, zasugeruj poprawki