Cykl miesiączkowy bez tajemnic. Czy aby na pewno?

Profile photo of dr n. o zdr. Irena Fiedorczuk dr n. o zdr. Irena Fiedorczuk asystent Zakład Medycyny Rodzinnej i Pielęgniarstwa Środowiskowego, UM w Białymstoku
dodany: Komentarze 0
menstruation

Pracując z kobietami, młodzieżą, w środowisku i na uczelni – nieustannie zdumiewa mnie fakt, jak nikła bądź owiana mitami jest wiedza kobiet na temat ich własnej płodności. Zagadnienia te są nawet w programie nauczania szkolnego, ale coś widocznie „szwankuje” w ich przekazywaniu. Może nie na tym etapie? Może nie w grupie? Może innym językiem?

Co kobieta przygotowująca się do ciąży powinna wiedzieć o ten naturalnej kwestii, tajemniczej, magicznej, a jednak – tak fizjologicznej? Jakie są uwarunkowania płodności kobiet?Comiesięczne krwawienie jest bowiem tylko widocznym objawem skomplikowanego mechanizmu fizjologicznego. W ciągu okresu rozrodczego kobiety cykl powtarzany jest setki razy i stanowi zadziwiający przykład biologicznej harmonii – każdy element jest doskonale zgrany w czasie z pozostałymi i powiązany z całością.

Fazy cyklu

Cykl miesiączkowy dzieli się ogólnie na dwie fazy. Pierwsza nazywana fazą folikularną (pęcherzykową), zaczyna się od pierwszego dnia krwawienia miesiączkowego i trwa do owulacji. Druga – nazywana fazą lutealną (ciałka żółtego) trwa od owulacji do następnego krwawienia. Faza lutealna trwa 14 dni. Długość fazy folikularnej może się zmieniać z miesiąca na miesiąc nawet u tej samej kobiety. W trakcie trwania obu faz zachodzą różne zjawiska fizjologiczne, związane z potencjalnym zajściem w ciążę.

Podczas fazy folikularnej, zwanej także fazą proliferacyjną, następuje intensywna odnowa błony śluzowej macicy tuż po zakończeniu krwawienia miesiączkowego. Estrogeny i progesteron sprawiają, że śluzówka ulega pogrubieniu, gromadzi glikogen i przygotowuje się do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej. Aby mogło dojść do jej zagnieżdżenia w jamie macicy, błona śluzowa musi być odpowiednio gruba i zdrowa. W tym samym czasie FSH i estrogeny stymulują jajniki, pobudzając dominujący pęcherzyk Graffa do dojrzewania. Tuż przed owulacją następuje szczyt poziomu estrogenów w surowicy krwi, poczym ich stężenie stopniowo maleje. W tym okresie niektóre kobiety obserwują domieszkę krwi w śluzie szyjkowym, jest to tzw. plamienie owulacyjne.

 Na początku fazy pęcherzykowej, czyli tuż po miesiączce, szyjka macicy pod wpływem progesteronu wydziela gęsty, lepki śluz. To śluz typu G, nazywany także śluzem niepłodnym, który zamyka ujście szyjki macicy tworząc elastyczny czop. Stanowi on zbitą, nieprzenikliwą barierę dla plemników. W jego skład wchodzą immunoglobuliny (swoiste przeciwciała) i inne czynniki przeciwbakteryjne. Skutkiem dynamicznych zmian stężeń hormonów są wyraźne różnice w konsystencji i właściwościach wydzielanego śluzu. Na późniejszym etapie fazy folikularnej pod wpływem estrogenów, szyjka macicy zaczyna wydzielać przezroczysty, rozciągliwy, śliski śluz. Swą konsystencją przypomina surowe białko jaja kurzego. To śluz typu L i S, potocznie zwany śluzem płodnym, który działa na plemniki ochronnie i odżywczo oraz umożliwia im dotarcie do jamy macicy i jajowodu. W tym okresie kobiety sygnalizują uczucie śliskości, wilgotności w okolicy wejścia do pochwy. Płodny śluz szyjkowy jest jednym z niezbędnych składników umożliwiających zapłodnienie.

 Między 12 a 16 dniem cyklu wysoki poziom estrogenu oddziałuje na przysadkę mózgową i powoduje wyrzut LH, czyli hormonu odpowiedzialnego za uwolnienie dojrzałej komórki jajowej – dochodzi do owulacji.

 Tuż po jajeczkowaniu zaczyna się faza lutealna cyklu miesiączkowego. Pod wpływem działania FSH i LH, resztki pęcherzyka Graffa pozostałe po owulacji, ulegają przekształceniu w ciałko żółte, które wydziela estrogeny i znaczne ilości progesteronu. Hormony te oddziałują na przysadkę mózgową, na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego dochodzi do zmniejszenia wydzielania hormonów FSH i LH. Jeśli nie doszło do zapłodnienia uwolnionej komórki jajowej, spadek poziomu LH w surowicy krwi wpływa na stopniowy zanik ciałka żółtego, a co za tym idzie spadek ilości produkowanych przez nie hormonów, głównie progesteronu. Zmniejszenie poziomu progesteronu powoduje złuszczanie śluzówki macicy – dochodzi do menstruacji i tym samym cykl się powtarza.

 W fazie ciałka żółtego progesteron hamuje wydzielanie śluzu szyjkowego estrogenozależnego, czyli płodnego, a pobudza wydzielanie gęstego śluzu typu G, który ponownie tworzy w ujściu zewnętrznym kanału szyjki macicy zbity czop. W tym czasie kobieta odczuwa suchość w przedsionku pochwy.

 Bardzo istotną wartość w rozpoznaniu zbliżającej się owulacji stanowi obserwacja zmian zachodzących w śluzie szyjkowym, które dotyczą jego wyglądu, konsystencji i odczucia.

 Długość cyklu miesiączkowego

Długość cyklu miesiączkowego uzależniona jest od fazy folikularnej, której długość może się zmieniać z miesiąca na miesiąc. Faza lutealna trwa 14 dni. Czas trwania cyklu wylicza się od pierwszego dnia krwawienia do dnia poprzedzającego następne krwawienie menstruacyjne. Zazwyczaj miesiączka pojawia się co 28 dni. U niektórych kobiet cykl trwa 25- 26 dni – są to tzw. cykle krótkie lub 30 – 32 dni – są to tzw. cykle długie. Wszystkie z wyżej wymienionych są prawidłowe. Za nieprawidłowe można uznać cykle trwające dłużej niż 32 dni i występujące nieregularnie. Unormowanie przebiegu miesiączki jest szczególnie ważne dla kobiet starających się o potomstwo.

Widocznym objawem comiesięcznych zmian zachodzących w organizmie kobiety jest wystąpienie krwawienia. W trakcie miesiączki szyjka macicy otwiera się umożliwiając swobodny odpływ krwi i szczątków błony śluzowej. Śluzówka macicy zawiera enzymy dzięki którym krew staje się bardziej płynna, nie krzepliwa. W momencie wypływania z szyjki macicy krew jest sterylna. Gdy dociera do pochwy łączy się z florą bakteryjną i nabiera specyficznego, słodkawego zapachu. Jego intensywność jest cechą indywidualną każdej kobiety. Ponieważ nie wszystkie fragmenty błony śluzowej złuszczają się jednocześnie, krwawienie trwa kilka dni – najczęściej od trzech do sześciu. U niektórych kobiet miesiączka trwa tylko dwa dni, u innych siedem. Nie można uważać tego za niewłaściwe, zwłaszcza jeśli zawsze tak było. Ilość krwi traconej w trakcie to od 50 do 150 centymetrów sześciennych. Większość całości wydalana jest w ciągu pierwszych dwóch dni, co może powodować zmęczenie i osłabienie. Duży wpływ na samopoczucie w tym czasie mają hormony.

Każda kobieta planująca rozpoczęcie współżycia płciowego, powinna dokonać wnikliwej obserwacji własnego cyklu płciowego. Posiadanie wiedzy na temat własnej płodności może dać kobiecie wiele korzyści. Umożliwia poznanie i akceptację własnego ciała, daje podstawy do dokonywania wyborów w sprawie własnego zdrowia i jest warunkiem odpowiedzialnego rodzicielstwa. Jednym podstawowych z wymogów, który powinien być spełniony jest przynajmniej sześciomiesięczne badanie wykresów ciepłoty ciała i ocenianie śluzu w pochwie zmieniającego się w trakcie cyklu miesięcznego. Potwierdzeniem powyższych istotnych wskaźników płodności, mogą być występujące jednocześnie zmiany w szyjce macicy, które łatwo rozpoznać badaniem palpacyjnym, ból owulacyjny pojawiający się na 24 – 48 godzin przed uwolnieniem dojrzałej komórki jajowej, plamienie owulacyjne związane z samą owulacją, tkliwość piersi, a także zmienność nastroju.

Płodność kobiety jest cykliczna, uzależniona od zmian hormonalnych zachodzących podczas każdego cyklu miesiączkowego. Trwa ona od momentu rozpoczęcia się wydzielania śluzu płodnego przez gruczoły szyjki macicy aż do około 24 godzin po odbytym jajeczkowaniu. Wspólna płodność pary ludzkiej zależy od czasu przeżycia plemników w śluzie szyjkowym i czasu przeżycia komórki jajowej po jajeczkowaniu. Tak więc warunkami umożliwiającymi poczęcie dziecka są: żywa komórka jajowa, żywy plemnik, śluz szykowy typu płodnego.

Polecam jako dodatkową lekturę:

  1. Cerańska – Goszczyńska H.: Metody rozpoznawania płodności – rodzaje, efektywność. W: Domżał – Drzewiecka R., Gałęziowska E.: Nowoczesne metody rozpoznawania płodności – wybrane zagadnienia. Makmed, Lublin 2007.
  2. Kaye P.: Jak zwiększyć szanse zapłodnienia. W: Płodność, niepłodność, bezpłodność. PZWL, Warszawa 2007.
  3. Domżał – Drzewiecka R., Gałęziowska E.: Obserwacja głównych objawów płodności jako podstawa wstępnej diagnostyki cyklu miesiączkowego: Nowoczesne metody rozpoznawania płodności – wybrane zagadnienia. Makmed, Lublin 2007.
Twoja ocena: 12345
Loading...Loading...

Pozostałe artykuły w kategorii: Artykuły eksperckie

zobacz wszystkie artykuły w tej kategorii

Nikt jeszcze nie skomentował artykułu. Bądź pierwszy!

Serwis Staraniowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pomóż nam rozwinąć portal Wyraź opinię, zasugeruj poprawki