Anatomia płodności kobiety – anatomią jej seksualności

Profile photo of dr n. o zdr. Irena Fiedorczuk dr n. o zdr. Irena Fiedorczuk asystent Zakład Medycyny Rodzinnej i Pielęgniarstwa Środowiskowego, UM w Białymstoku
dodany: Komentarze 0
iStock_000005315908XSmall

Aby czuć się dobrze w sytuacji intymności – trzeba znać siebie, swoja biologię, predyspozycje i wszystko co z tego wynika. Płodność kobiety to fascynujący proces, którego stymulacja czy zaburzenie często jest konsekwencją własnych, kobiecych zachowań. Znając więc siebie, można sterować własną płodnością.

Płodność kobiety występuje w okresie rozrodczym – od pokwitania do przekwitania. Realizacja płodności u obu płci wymaga zdolności do współżycia płciowego i zdolności do poczęcia dziecka. Przy tym zdolność do poczęcia dziecka u zdrowych, dojrzałych mężczyzn jest zjawiskiem stałym, a u kobiet pojawia się cyklicznie w okresie około owulacyjnym. Realizacja prokreacji przez kobietę wymaga zdolności do zajścia w ciążę, donoszenia płodu, a także urodzenia dziecka i jego wykarmienia piersią.

Fizjologię układu płciowego, podobnie jak fizjologię całego organizmu regulują hormony. W organizmie człowieka znajduje się szereg gruczołów wydzielania wewnętrznego, które wytwarzają substancje zwane właśnie hormonami. Są one wydzielane do krwi, która następnie przenosi je do określonych miejsc ich działania. Funkcje związane z rozrodczością kontrolowane są przez zespół gruczołów. Najważniejszym gruczołem wydzielania wewnętrznego jest przysadka mózgowa, której czynność jest powiązana z podwzgórzem, stanowiącym część mózgowia. Podwzgórze jest miejscem wytwarzania hormonu uwalniającego gonadotropinę (GnRH). Produkcja GnRH zapoczątkowuje owulację [4].

Podstawowe żeńskie hormony płciowe to estrogeny i progesteron, wydzielane przez jajniki. W okresie dojrzewania wzrasta wydzielanie estrogenów, które pobudzają rozwój drugorzędowych cech płciowych, takich jak powiększenie piersi i poszerzenie miednicy. Estrogeny pobudzają także do działania podwzgórze. Wszystkie hormony związane z rozrodczością: estrogeny, progesteron, FSH, LH, GnRH muszą ściśle ze sobą współpracować. Nawet drobne zachwianie równowagi może zakłócić wystąpienie owulacji. Najwięcej uwagi przy leczeniu niepłodności poświęca się uzyskaniu równowagi hormonalnej organizmu.

Żeńskie narządy płciowe odgrywają dwie role: prokreacyjną (przygotowanie do zapłodnienia, zapłodnienie, ciąża, poród) oraz seksualną (współżycie seksualne, współudział w regulacji hormonalnej życia seksualnego). Dzielimy je na wewnętrzne (jajniki, jajowody, macica, pochwa) oraz zewnętrzne (srom).

Parzyste gruczoły płciowe żeńskie to jajniki, są one luźno zawieszone w miednicy i przytrzymywane przez więzadła. W jajniku od 4 miesiąca życia płodowego znajdują się pierwotne pęcherzyki zawierające niedojrzałe komórki jajowe, tzn. kobiety rodzą się z określoną liczbą komórek jajowych, w okresie płodności dojrzewa ok. 400 tzw. pęcherzyków Graafa, a zdolność rozrodczą osiąga tylko około 10 – 15.

Jajniki kontrolują zmiany w cyklu miesiączkowym i aktywność hormonów płciowych. Produkują zmienne, w zależności od okresu cyklu, liczby hormonów płciowych: estrogenów i progesteronu. Zadaniem jajowodów natomiast jest transport komórki jajowej z jajnika do jamy macicy (na każdy jajnik przypada po jednym jajowodzie). W jajowodzie komórka jajowa i plemnik poruszają się w „krętym labiryncie” przy rytmicznym kurczeniu się błony mięśniowej, tu dochodzi także do zapłodnienia. Interesujący jest fenomen kierunku fal skurczowych mięśniówki jajowodu – pod koniec fazy folikularnej skurcze przebiegają od macicy ku jajnikowi, a od 18 dnia cyklu odwrotnie. Jest to mechanizm podporządkowany prokreacji.

Podstawową rolę biologiczną w prokreacji odkrywa natomiast macica, ponieważ w niej właśnie przez około 280 dni rozwija się płód, który po zakończeniu rozwoju, dzięki skurczom mięśni macicy – wydostaje się na zewnątrz. W okresie płodnym życia kobiety błona śluzowa jamy macicy podlega złożonym przeobrażeniom zgodnie z fazami cyklu miesięcznego: faza wzrastania, wydzielnicza, niedokrwienna i złuszczania. Po owulacji następuje pogrubienie błony śluzowej, która w ten sposób przygotowuje się do przyjęcia zapłodnionej komórki jajowej i ciąży. Jeśli nie dochodzi do zapłodnienia, następuje złuszczanie się warstwy błony śluzowej, przejawiające się jako menstruacja.

Natomiast szyjka macicy zlokalizowana jest w górnej części pochwy i stanowi kanał prowadzący do jamy macicy. Może umożliwiać plemnikom przedostanie się do macicy w poszukiwaniu komórki jajowej lub stanowić dla niej zaporę. W czasie cyklu miesiączkowego, jak również stosunku płciowego, szyjka macicy zmienia swoje ułożenie, kształt i konsystencję. W zależności od fazy cyklu wytwarza również śluz mogący wpływać na łatwość przedostawania się plemników do macicy. Śluz ten odgrywa podstawową rolę w procesie zapłodnienia, może występować w formie śluzu płodnego i niepłodnego. Śluz płodny pojawiający się po owulacji pomaga podtrzymać żywotność plemników i ułatwia im przedostanie się do komórki jajowej. Śluz niepłodny wytwarzany przez pozostały,  przeważający okres cyklu miesiączkowego hamuje przedostawanie się nasienia do macicy. Na końcu szyjki macicy, w obrębie pochwy, znajduje się ujście szyjki macicy. Przez większa cześć cyklu miesiączkowego pozostaje zamknięte. W czasie owulacji następuje otwarcie ujścia, następnie ponowne jego zamknięcie, wkrótce po uwolnieniu przez jajnik komórki jajowej. Stan biologiczny szyjki macicy ma dla zdrowia kobiety duże znaczenie. Badania przeprowadzone u kobiet wcześnie rozpoczynających życie seksualne i często zmieniających partnerów ujawniły, że zachowania takie sprzyjają rozwojowi zmian nowotworowych w szyjce macicy.

Pochwa pełni funkcję seksualną i prokreacyjną (droga dla nasienia, kanał rodny). Ponadto służy do odprowadzania krwi miesiączkowej i wydalin z macicy. Jej ściany są bardzo rozciągliwe, a powierzchnia mocno pofałdowana. U dziewic pochwa jest oddzielona od sromu fałdem błony śluzowej – błona dziewiczą. Pochwa ma stosunkowo mało receptorów bólowych, natomiast dzięki unerwieniu jest bogatą sfera erogenną. Drobnoustroje obecne w pochwie przemieniają glikogen w kwas mlekowy, dzięki temu poza okresem miesięcznego krwawienia w pochwie jest odczyn kwaśny. Śluzówka pochwy ma zdolności resorpcyjne, co jest wykorzystywane w podawaniu leków.

Bardzo ważnym narządem dla życia seksualnego kobiety jest łechtaczka, jej nazwa oznacza dużą wrażliwość na dotyk, a zarazem uświadamia, że w kontaktach seksualnych wymaga ona szczególnie delikatnego pobudzania. Ulega ona erekcji w stanie podniecenia, ze względu na to, iż żołądź łechtaczki jest bardzo bogato unerwiona. Zdarza się jednak, że u niektórych kobiet łechtaczka nie jest dostatecznie wrażliwa, a u innych wymaga silniejszego pobudzania.

Narządy płciowe zewnętrzne u kobiety noszą nazwę sromu. Od przodu znajduje się wzgórek łonowy, który ku dołowi przechodzi w wargi sromowe większe. Zamykają one z obu stron podłużną szparę sromu, w której znajduje się przedsionek pochwy, wejście do pochwy z błona dziewiczą lub jej strzępkami oraz ujście zewnętrzne cewki moczowej. Przedsionek pochwy otoczony jest wargami sromowymi mniejszymi. W nim znajduje się zbudowana z cienkiego fałdu błony śluzowej błona dziewicza. Może mieć ona różne kształty: półksiężycowaty, pierścieniowaty, wielootworowy, płatowany, postrzępiony. W trakcie pierwszego stosunku seksualnego pęka w kilku miejscach, ale przez jakiś czas jej resztki pozostają w postaci płatków, strzępków, które z czasem zanikają. U połowy kobiet podczas defloracji (przerwanie błony) pojawia się niewielkie krwawienie i nieznaczny ból. Jeżeli jednak otwór w błonie jest duży to defloracja może nie dać żadnych objawów – to zjawisko dotyczy 18-20% kobiet.

W wielkich religiach świata, szczególnie w chrześcijaństwie, dziewictwo postrzegane jest jako wartość, stan życia, dar dla drugiej osoby.
Kobiety, które troszczą się o swoją płodność, powinny poznawać podstawowe zagadnienia z tego zakresu. Zrozumienie mechanizmów umożliwiających zapłodnienie stanowi podstawowy element naturalnego przygotowania się do ciąży.

Dla zaciekawionych – polecam: 1. Szymański Z.: Anatomiczne uwarunkowania płodności kobiety.  W: Płodność i planowanie rodziny – kompendium. Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004. 2. Pawelczyk L., Banaszewska B.,: Cykl miesiączkowy. W: Bęborowicz G.: Położnictwo i Ginekologia – repetytorium.  PZWL, Warszawa 2010. 3. Kaye P.: Kobiecy cykl miesiączkowy. W: Płodność, niepłodność, bezpłodność. PZWL, Warszawa 2007. 4. Pierzyński P.: Budowa i funkcjonowanie narządów rodnych. W: Zajść w ciążę – przewodnik dla par. CMR, Białystok 2011. 5. Szymański Z: Fizjologia cyklu miesiączkowego kobiety i podstawy jego diagnostyki. W: Płodność i planowanie rodziny – kompendium. Pomorska Akademia Medyczna, Szczecin 2004. 6. Tamborini A.: Miesiączka. W: Kobieta intymna. W.A.B, Warszawa 1993. 7. Knopfel S.:, Hoffman K.: Cykliczne zmiany w kobiecym organizmie. W: Antykoncepcja – którą metodę powinna wybrać. MedPharm Polska, Wrocław 2008. 8. Domżał – Drzewiecka R., Gałęziowska E.: Płodność w aspekcie dobrostanu biopsychospołecznego. W: Nowoczesne metody rozpoznawania płodności – wybrane zagadnienia. Makmed, Lublin 2007.

Twoja ocena: 12345
Loading...Loading...

Pozostałe artykuły w kategorii: Artykuły eksperckie

zobacz wszystkie artykuły w tej kategorii

Nikt jeszcze nie skomentował artykułu. Bądź pierwszy!

Serwis Staraniowy.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w naszym serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Pomóż nam rozwinąć portal Wyraź opinię, zasugeruj poprawki